دامغان

در حسينيه‌هاي دامغان از ششم ماه محرم مراسم ويژه‌اي تا روز عاشورا برگزار مي‌شود

عزاداران حسيني تمام علمها را سبزپوش و سياهپوش مي‌کنند و اين کار با بستن پارچه‌ها و دستمالهاي نذري انجام مي‌شود

دسته‌هاي سينه‌زني در شب تاسوعاي حسيني گهواره نمادين حضرت علي‌اکبر (ع) را با خود حمل مي‌کنند . در شهر نحلي در تکيه دباغان وجود دارد که قدمتي طولاني دارد و گفته مي‌شود آب آن را به محل آورده است . مردم آن را با پارچه مخمل سياهپوش مي‌کنند و بيرون مي‌آورند . زنان نيز عزاداري مخصوص خود را دارند که به (عشوري ) معروف است . اين مراسم از هفت صبح شروع مي‌شود و دو ساعت ادامه دارد

مازندران

نواي غمين کرنا در روستاهاي غرب مازندران ، نشانه‌اي است از دعوت براي حضور در مراسم عزاداري به عده‌اي متشکل از پنج تا هفت نفر کرناچي به خصوص شبهاي تاسوعا و عاشورا در حياط مسجد دم‌به‌دم هم مي‌دهند و نوايي در رثاي امام‌حسين (ع) سر مي‌دهند

دونفر از آنها آهنگ اصلي را با دميدن در کرنا مي‌نوازند و ديگر کرناچيان از آن دو پيروي مي‌کنند . آنان تا زماني که خستگي برايشان چيره نشده به اين کار ادامه مي‌دهند

در دهه اول ماه محرم، اين عزاداری‌ها همه شب با شكوه خاصی بعد از اقامه نماز مغرب و عشا آغاز می‌شود. پس از سخنرانی روحانيون و وعاظ، مراسم سينه زنی و كرب زنی اين مراسم با اطعام گسترده عزاداران و اهالی محل به پايان می‌رسد.

هزينه برپايی اين مراسم مذهبی و اطعام سوگواران و عزاداران حسينی از محل موقوفات و كمك‌های مردمی تأمين و پرداخت می‌شود. مردم استان مازندران همه ساله به مناسبت فرا رسيدن ماه محرم، علاوه بر مراسم سخنرانی و مداحی سنت‌های ويژه خود را اجرا می‌كنند.

مردم مؤمن و سوگوار استان مازندارن غير از مراسم سخنرانی و استفاده از مبلغان، مراسم سينه زنی و زنجيرزنی را در روز و شب‌های محرم در سطح شهر و روستاهای استان با سازماندهی اداره تبليغات اسلامی برگزار می‌كنند.

از جمله مراسم سنتی عزاداری و سوگواری مازندرانی‌ها برگزاری مراسم تعزيه «شبيه خوانی» كه يكی از نمايش‌های معتبر ايرانی با مضامين واقعه كربلا و شهادت امام حسين(ع) است در بيشتر روستاها و شهرها اجرا می‌شود.

از ديگر مراسم مردم عزادار، تشكيل دسته‌های عزاداری و سينه زنی و زنجيرزنی با لباس‌های مختلف همدست در سنين كودكان، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان است.

ديگر مراسم سنتی مردم مازندران، حمل گهواره حضرت علی اصغر(ع)، حمل نماد شمربن ذی الجوشن، حمل نماد امام سجاد (ع)، نمايش اسير كردن اهل بيت امام حسين (ع) در قالب اسير كردن ۵۰ تن از كودكان با حالت آه و شيون و شلاق زدن كودكان از سوی دشمنان و نمايش شور و شعف دشمنان و به آتش كشيدن خيمه‌های نمادين كه به صورت مجزا و پشت سرهم و با تزئين لباس‌های مخصوص در سطح روستاهاست.

در كنار مرثيه خوانی، سينه زنی و زنجيرزنی و كرب زنی هيئت‌های عزادار كه كرب شامل دو قطعه كوچك چوبی است كه در كف دستان عزاداران قرار می‌گيرد و با خواندن اشعار مداحان به صورت دو ضرب، سه ضرب و هفت ضرب و چند ضرب به هم كوبيده می‌شود، حكايت از حزن و اندوه است. مراسم ديگری همچون پرده‌خوانی، شامل پارچه‌های پرده‌ای از نقاشی صحنه‌های درگيری ظهر عاشورا و تصاوير سربازان و افراد شركت كننده در نبرد حق عليه باطل و «اشقياء» و «اتقياء» و ظلم و ستمی كه بر امام حسين(ع) و اصحاب با وفايش كه از سوی نقال روايت می‌شود.

محرم، عاشورا و پاسداشت اين نهضت در مازندران از جايگاه ويژه‌ای برخوردار است. ‌هزار و 200 سال قبل مازندران، اسلام را با تشيع آغاز كرد.

تكيه‌ها در مازندران از عمده‌ترين مكان‌های تجمع مردم استان در ماه محرم شمرده می‌شوند تكيه در مازندران مترادف با محله معنا می‌شود كه دارای ساختمان مستقلی است و اين گونه نيست كه مانند مناطق ديگر كشور در چادرها به عزاداری امام حسين(ع) بپردازند.

محوطه‌های جلويی اين تكيه‌ها دارای مكان‌هايی به نام «سقا نفار» است كه دارادی دو طبقه است كه عمدتاً جوانان محل در طبقه دوم آن تجمع می‌كنند و در طبقه اول آن چای و شربت به عزاداران داده می‌شود و سالمندان و ميان‌سالان در تكيه جای می‌گيرند.

مازندران دارای بيشترين حسينيه برای عزاداری امام حسين(ع) در كشور است. در مازندران دو روز پيش از آغاز ماه محرم مردم به پيشواز اين ماه می‌روند، در دو روز اول ماه محرم نيز مردم مازندران برای ورود امام حسين(ع) به كوفه شهرها را چراغانی می‌كنند، اما پس از دو روز وقتی كه ناجوانمردی اهل‌كوفه برايشان آشكار می‌شود، شهرها را سياه‌پوش می‌كنند.

شهرستان آمل

در شهرستان آمل مهمترين سوگواری مذهبی، برپايی عزای سالار شهيدان اباعبدالله الحسين و ساير ائمه طاهرين(ع) و بانو فاطمه زهرا(س)، است كه در مساجد، تكايا و منازل برپا می‌شود.

مفصل ترين عزاداری در دهه اول ماه محرم است كه هر طايفه وسايل عزاداری را در تكايای مخصوص به خود از هر نظر فراهم می‌آورند. هر طايفه بسته به اهميت و كثرت افراد خود دارای يك يا چند تكيه هستند و در هر تكيه نيز چندين «سقاخانه» وجود دارد كه هر يك مخصوص به يك تيره از همان طايفه است. آنها پرچم‌های عزا را بر ستون‌های سقاخانه نصب كرد، آماده عزاداری و پذيرائی عزاداران و ميهمانان می‌شوند.

از برنامه‌های روز عاشورا در اين شهرستان حركت دسته سينه زنی و زنجيرزنی است كه با صفوف منظم و بر طبق برنامه معين از تكيه سر محل حركت می‌كنند، پيشاپيش دسته‌ها، اسب سفيدی كه نماد اسب امام حسين «ذوالجناح» است با روپوشی از پارچه سفيد و خون آلود در حركت است، در گردن ذوالجناح پارچه‌های حرير سبز يا قرمز پيچيده است.

در روز عاشورا، در شهرساری، دسته‌های عزادار بر طبق يك برنامه منظم به تكايا رفته، با نزديك شدن به تكيه، جوانان همان محله با برداشتن قدم‌های كوتاه و با خواندن اشعار مناسب به استقبال دسته ميهمان آمده، بدين ترتيب خير مقدم می‌گويند و با رسيدن دسته و پرچم‌های عزا، گوسفندی از طرف ميزبان، جلوی آنان قربانی می‌شود. در تكايای قديمی اين شهر كه قدمت بيشتری دارد سينه زنان زيادتری جمع شده، با شور و شكوه خاصی عزاداری می‌كنند. مردم ساری فرصت عزاداری در اين ايام را مغتنم شمرده، در رسيدن به نيازهای مادی و معنوی به دعا و نيايش و نيز سنت نذر روی می‌آورند و پس از استجابت خواسته شان معمولاً در تكايا يا در منزل، به ديگر عزاداران طعام داده، به عزاداری می‌نشينند. در شب اربعين نيز در اكثر منازل، غذا بخصوص كشمش پلو درست می‌كنند و آن را به عنوان تبرك ميان دوستان و آشنايان و افراد بی بضاعت تقسيم می‌كنند.

شهرستان بابل

در شب و روز هفتم ماه محرم، مردم عزادار و سوگوار و هيئت‌های عزادار محلات در تكايا و سقا تالارهای شهرستان بابل از جمله «پيرعلم»، «امامزاده قاسم»، «كيجا تكيه»، «ابوالحسن كلا»، «شيادهم، «شهيدآباد»، «لنگور مقری كلا»و ساير سقاتالارهای روستاها، مراسم ويژه سنتی هفتم محرم را كه منتسب به حضرت باب الحوائج حضرت ابوالفضل العباس(ع) است، با شكوه خاصی به جای می‌آورند.

براساس يك سنت جاری، مردم سوگوار و هيئت‌های عزادار بابل به انگيزه مصادف شدن روز هفتم محرم با مسدود شدن آب روی اصحاب با وفای امام حسين(ع) و به ياد سقای تشنه لب كربلا، با تجمع در اين اماكن متبرك و روحانی، برای رفع حاجات خود و برآورده شدن مشكلات و شفای عاجل بيماران، مراسم نذر و نياز و توسل را به جای می‌آورند. آنان با خيرات كردن چای، شير، شربت و حلوا و نان‌های قندی و سوخاری ميان عزاداران و قربانی كردن گوسفند در اين مكان ها به سوگ نشسته و خاطره جانبازی‌ها و رشادت‌های سالار دشت نينوا، حضرت ابوالفضل(ع)، علمدار و حماسه سازان عاشورا را گرامی می‌دارند.

در روزهای تاسوعا و عاشورای حسينی اين عزاداری‌ها با مجالس وعظ و تعزيه و دسته روی به اوج خود می‌رسد و مردم با پوشيدن جامه‌های سياه با حزن و اندوه خاصی در سطح تكايا و مكان‌های مذهبی محلات شهر و روستا تجمع كرده و با دسته روی از هر محله به ساير محلات و روستاهای همجوار عزاداری می‌كنند. دسته‌های عزادار شامل سينه زنان، زنجيرزنان و كرب زنان در سطح شهر بابل با عبور از محلات در مقابل مسجد يا تكيه هر محله عزاداری می‌كنند. اين مراسم در محوطه و صحن «امامزاده قاسم» و «تكيه پيرعلم » بابل از ويژگی خاصی برخوردار است. عزاداران در اين مراسم علاقه‌مندی و پايبندی خود را به ساحت مقدس خاندان عصمت و طهارت ابراز می‌دارند.

«تعزيه» يا شبيه خوانی يك مراسم نمايشی و مذهبی است كه ابتدا به منظور همدردی برای سالار و سرور شهيدان عالم حضرت حسين بن علی(ع) و تشريح وقايع شهادت آن امام همام و ياران وفادارش به وجود آمده بود كه به صورت روضه خوانی در منازل شخصی برگزار می‌شد. بعدها در تكايا و مكان‌های مذهبی و سقاتالارها ادامه يافت.

معمولاً هر تعزيه از ۱۰ تا ۱۵ بازيگر و چند نوازنده طبل و شيپور و قره نی و سنج و دهل تشكيل می‌شود كه در مواقع ضروری داستان، تعزيه خوانان را ياری می‌دهند.

از يازدهم محرم مراسم سخنرانی و وعظ و تعزيه در حسينيه‌ها و تكايا و زينبيه‌ها و منازل مردم و مشتاقان اهل بيت(ع) تا پايان ماه محرم و ماه صفر ادامه پيدا می‌كند. برخی از اين مراسم صبح زود پس از اقامه نماز صبح و برخی در عصر قبل از اذان مغرب برگزار می‌شود و مدت اين روضه خوانی‌ها يك هفته تا ۱۰ روز است و بر سردر منازلی كه مداحی و سخنرانی در ماه محرم در آن برگزار می‌شود، بيرق‌ها و پارچه‌هايی از مجلس عزاداری امام حسين‌(ع) به چشم می‌خورد.

مراسم نخل كشی در شهرستان ساری

نخل نوعی تابوت چوبی است كه بر بالای آن حالتی قوسی و محراب مانند دارد و با پارچه‌های سبز رنگ، كه رنگ نمادين ائمه(ع) است و پارچه‌های سياه به عنوان نمادی از عزا بر آن می‌پوشانند. نخل دارای چهار پايه چوبی و به ارتفاع يك و نيم متر است، كه در مسجد روستای تيله بن ساری اين نخل وجود دارد. زيرا مردم تيله بن همگی از سادات بوده و خود را در عزای جدشان حسين ابن علی(ع) سزوارتر می‌دانند. نظير اين نوع نخل‌ها و نخل كشی در برخی از روستاهای استان مازندران به‌عنوان مثال در روستای نوا از توابع آمل نيز و جود دارد.

گرد آورند«حميد رضا گل محمدی»

چک چکو در استبهال (استان فارس )

عصر عاشورا در استبهال حال‌و‌هوايي ويژه دارد . مردم اين شهر مانند ديگر عاشقان در مناطق مختلف کشور به شيوه خود مراسم عزاي‌حسين‌(ع) را برگزار مي‌کنند . برگزاري آيين چک چکو در استبهال از دير باز در اين روزها مرسوم بوده و نوعي نمايش مذهبي است

عزاداران با در دست گرفتن دوسنگ (يا دو چوب ) به دور فردي که نوحه مي‌خواند حلقه مي‌زنند و با آهنگ او دستها را بالاي سر مي‌برند ، دو بار سنگها را به هم مي‌زنند و سپس از خم شدن ، دوباره آنها را بين پاها به يکديگر مي‌زنند . پس قدمي به جلو و بعد قدمي به عقب بر مي‌دارند . در همين حال مرثيه‌خوان به نوحه خود ادامه مي‌دهد و عزاداران بيت اول نوحة او را تکرار مي‌کنند

نان نذري عباس علي در آران و بيدگل (کاشان )

مردم آران و بيدگل در شب تاسوعاي‌عزاداري سالار شهيدان ديگهاي نذري ترحلوا بر پا مي‌دارند و پاي اين ديگها حاجت مي‌طلبند . صبح هنگام عزاداران و دسته‌ها با اين ترحلوا و ناني که مردم روز تاسوعا به نام حضرت‌ابوالفضل‌العباس‌(ع) مي‌پزند و به آن نان عباس علي مي‌گويند پذيرايي مي‌شوند

غذاي سنتي آران ، گوشت و لوبياست که در روزهاي عزاداري ، عده‌اي ا زمردم با اين غذا نذري مي‌دهند

رونق سقا خانه هاي بروجرد

رسم برپايي سقاخانه‌ها در ماه محرم ، بروجرد را آماده پذيرايي از سوگواران حسيني مي‌کند. با شروع ماه‌محرم خانواده‌هاي عاشق حسين (ع) و خاندانش اتاقي را در منزل سرتاسر با پارچه سياه مي‌پوشانند و با آيات قرآني مزين مي‌کنند . همچنين منبري چوبي در بالاي اتاق مي‌گذارد که روي آن تعدادي چراغ به ياد امام حسين (ع) و ياران باوفايش روشن شده است ، با غروب خورشيد و آمدن شب ، در منازل باز گذاشته مي‌شود و پرچمي سياه و سبز به نشان آماده بودن سقاخانه ، مردم را دعوت به آمدن به داخل مي‌کند. مردم نيز از اين سقاخانه به آن سقاخانه مي‌روند و در مدح امام‌حسين‌(ع) اشعاري مي‌خوانند . گاه زنان در گروههاي جداگانه خود به سقاخانه‌ها سري مي‌زنند ، نذر مي‌کنند و حاجت مي‌‌طلبن

يکي از نکات جالب اين است که رسم بوده مردم هنگام ورود به سقاخانه با صداي بلند بپرسند : «قليچه يا قولوچه ؟» در صورت شنيدن کلمه « قليچه » اذن دخول داشتند و اگر ( قولوچه ) پاسخ سوال بود حکايت از آمادگي نداشتن مهمان بود . به همين دليل به سقاخانه، «قليچ » هم مي‌گويند و هنگامي که عزاداران وارد سقاخانه مي‌شدند به جاي سلام مي‌گفتند:

«برقاتلان سيدالشهدا لعنت » و جواب مي‌شنيدند «بش باد » سينه زني ، مداحي ، مرثيه‌خواني و دعا و نذر و حاجت‌خواني از رسوم ديگر اين شب در شهر بروجرد است

سوختن لاله‌هاي کرمانشاه در تکايا

تکيه‌هاي متعدد از دوران قاجار درکرمانشاه برپا شده که عزاداري‌ماه‌محرم اکثرا در آنها انجام مي‌شود . با شروع ماه محرم ، تکايا به چلچراغ و لاله‌‌هاي روشن مزين مي‌شوند تا مراسم عزاداري با شکوه بيشتري برگزار شود

پارچه‌هاي سياه ، آيات قرآني و اشعار مذهبي بر در و ديوار تکايا آويزان و پرچمها بر سر در مغازه‌ها نصب مي‌شون هيأت‌هاي مختلف از اول ماه محرم تا شب نهم در مساجد به روضه‌خواني و سينه‌زني مي‌پردازند . روز عاشورا همه دسته‌ها از محله‌هاي مختلف با علمها وکتلها به سوي مزار شهدا مي‌روند دور تا دور کتل پير مردان ، اشعاري در رثاي امام‌حسين (ع) مي‌خوانند و پشت سر آنان زنان آرام عزاداري مي‌کند. شبيه‌خواني ، تعزيه ، اطعام و حمل گهواره نمادين حضرت علي‌اصغر (ع)از ديگر مراسم رايج در کرمانشاه است

سيرجان

اعتقادات : سه روز قبل از محرم را شهادت حضرت مسلم (ع) و سه روز بعد از صفر را پرسة پيامبراکرم‌(ص) دانسته و کارهايي را که با عزاداري مغاير بود انجام نمي‌دادند بنابراين اصلاح سروصورت ورنگ و حنا گذاشتن از بيست وهفتم ذيحجه تا چهارم ربيع الاول انجام نمي‌شد و اين عقيده در بين زن و مرد پابرجا بود

وظايف مسئولين مجالس روضه خواني : اموري از قبيل برپايي چادر ، تأمين فرش و ظرف تهيه موادغذايي براساس ايام روضه‌خواني و نذورات کارگران هرساله ، مستقيما زير نظر مسئول انجام مي‌گرفت

وسايل پذيرايي : از سالهاي گذشته در چنين مجالسي به وسيلة چاي ، دم کردة قهوه ، قليان ، گلاب ودر بعضي از مجالس صبحانه از مستمعين پذيرايي مي‌شود که مسئولين در تهية اين وسايل کوتاهي نمي‌کنند

قهوه : از ضروريات اين مجالس دم کرده قهوه است که با مخلوطي از پودر قهوه و گشنيز و شکر و هل وگلاب آماده مي‌شود و در بين مستمعين توزيع مي‌گردد . پودر قهوه به اندازة کافي قبل از محرم تهيه مي‌گردد

گلاب : لازمة مجلس روضه خواني ،گلاب است که در فصل گل به ميزان احتياج تهيه مي‌گردد

کندر : در گذشته قبل از شروع مجلس قطعات کندر را در آتش مي‌ريختند و اصطلاحا «بوي خوش » بر پا مي‌کردند و بر اين عقيده بودند در هر جلسه‌اي که بوي خوش متصاعد شود ملائکة آسماني در آنجا جمع مي‌شوند و دعاي خير مي‌نمايند «اخيرا اين سنت هم منسوخ شده است »

ترشي بادمجان : در سفره‌هاي غذاي مجالس روضه خواني قديمي ترشي بادمجان به چشم مي‌خورد که قبل از محرم به ميزان احتياج تهيه مي‌گردد

گيلان

ازاول محرم ، مراسم عزاداري برپا مي‌شود . مردم ، مختارند به هر مجلس عزا که مايل باشند بروند ولي اغلب مردم به مساجد و تکاياي محلة خودشان مي‌روند و معمولا ساعات برگزاري روضه را طوري ترتيب مي‌دهند که همه بتوانند درک فيض بيشتري‌کنند

در خانه يا مسجدي که (صبح‌ها روضه مي‌گذارند ) به همه افراد شرکت کننده ، صبحانه ، چاي شيرين وکمي نان (مخصوصا نان تميجون tamigoon = نان لاکو ) مي‌دهند

روضه‌خوان‌ها ده روز اول ماه محرم را به شهادت مسلم بن عقيل و دو طفلان مسلم ، حربن يزيد رياحي ، علي‌اکبر ، علي اصغر ، قاسم ، ابوالفضل عباس وحسين‌بن‌علي وداع مي کنند ودربارة فضايل و هر يک در همان روز ، سخنراني و در پايان نيز اشاره‌اي به شهادت حضرت حسين بن‌علي (ع) مي‌کنند

 بوشهر

ايام محرم و سوگواري براي سيد و سالار شهيدان در بوشهر داراي مراسم خاصي مي باشد.
در بوشهر عزاداران دور يكديگر حلقه مي زنند و مراسم سينه زني را در مساجد و حسينيه ها برگزار مي كنند. مساجد و حسينيه ها ي بوشهر، در دهه محرم عزاداران زيادي را در خود جاي مي دهند. سينه زني بوشهري به اين صورت است كه نوحه خوان در وسط مي ايستد و بين 5 تا 20 حلقه انساني دور او تشكيل مي شود. سينه زن ها به صورت دايره اي مي چرخند و حركت پاي آنان با نواي نوحه خوان هماهنگي دارد.

نوحه خواني ابتدا با ريتم ملايم آغاز مي شود و سپس تند شده تا وقتي كه نوحه خواني به مقطعي با عنوان «واحد» مي رسد. در اين قسمت نوحه هاي حماسي خوانده ، سينه زدن ها تند شده و پاها به زمين كوبيده مي شود. اين مقطع با يك آهنگ قطع مي شود و سپس با نوحه اي ديگر تكرار مي شود. پس از اتمام اين نوحه مراسم سينه زني به پايان مي رسد.

آلات موسيقي در دسته هاي عزاداري بوشهر نيز متفاوت است. طبل بسيار بزرگي به نام«دمام»، سنج و بوق مخصوصي با صدايي بلند، در دسته ها نواخته مي شوند.
«دمام» را هر كسي نمي نوازد، تنها افراد با تجربه مي توانند دمام بزنند. سر دسته دمام زن ها كه «اشكون زن» خوانده مي شود، راهنمايي دمام زن ها را برعهده مي گيرد و با ريتمي متفاوت از ديگران دمام مي زند.
تعزيه خواني نيز در بوشهر رواج دارد. تعزيه خوان ها در چند ميدان بزرگ شهر جمع مي شوند و صحنه هاي تاسوعا، عاشورا،‌ شام غريبان و 13 محرم را به تصوير مي كشند.
غذاهاي كه در محرم به صورت نذري تهيه مي شوند، غالبا محلي هستند. در صبحانه، نان و آش بوشهري (آش سبزي و گوشت) داده مي شود، ناهار و شام نيز اكثراً شكر پلو و قيمه بوشهري (كه چلو قيمه خوانده مي شود)است. شكرپلو را با شكر و زعفران درست مي كنند و قيمه را هم با گوشت و نخود له شده مي پزند.
حلواي برنجي، حلواي آردي، شله زرد و حليم هم در مناطق مختلف بوشهر به صورت نذري به مردم عزادار داده مي شود.

شب عاشورا

اغلب مردم تا صبح نمي‌خوابند و در تکايا و مساجد عزاداري مي‌کنند و معتقدند که در شب قتل امام حسين(ع) ، خوابيدن حرام است .دسته‌هاي سينه زن وزنجير زن تا صبح از اين تکيه به آن مسجد مي‌روند و بر اين عقيده هستند که پابرهنه بودن در شب قتل ثواب دارد

ظهر عاشورا

در اغلب مساجد و تکايا و در اغلب خانه‌هاي روضه‌خواني ، ناهار (پلو) مي‌دهند و دسته‌هاي عزاداران ضمن رفتن به همة تکايا و مساجد ، به جاهائي که ناهار مي‌دهند مي‌روند و ناهار مي‌خورند و بعد متفرق مي‌شوند و تا غروب استراحت مي‌کنند

غروب عاشورا

غروب روز عاشورا يعني شب يازدهم ،دسته‌هاي عزادار دگر بار به راه مي‌افتند و (شوم غريبون ) شام غريبان مي‌گيرند و برق را خاموش مي‌کنند. ( در گذشته ، پيچ چراغ فيتيله‌اي و گردسوز يا مشعل را پائين مي‌کشيدند يا خاموش مي‌کردند )

عزاداران به چند گروه تقسيم مي شوند :

دستة اول «مرثيه » مي خواند و مي نشيند و گاه بر سر مي‌زند و گروه بعد ، کار دستة اول را تکرار مي‌کند . دستة اول بر مي‌خيزد و در چندين متر دورتر مي‌نشيند و دستة سوم مرثيه مي‌خواند.

علیرضا قرائی