|
در این مدت علاوه بر انجام مطالعات پژوهشی و انتشار کتب و آلبوم های موسیقایی در حوزه مازندران, جشنواره های مختلفی در راستای تقویت و اشاعه فرهنگ مازندران توسط مؤسسه فرهنگی و هنری پارپیرار با مشارکت انجمن ها و دلسوزان و علاقمندان عرصه فرهنگ و هنر برگزار شد.ضمن این که انجمن ها دیگر هم برنامه های مسقل و یا مشترک داشتند از آن جمله مراسم بابلی ها, خانه تنکابن, تلارپی, انجمن سوادکوه شناسی و... برگزاری مراسم در برج آزادی تهران، تالار وحدت، تالاربرزگ کشور (وزارت کشور)، برج میلاد تهران، مراسم آیینی تتی در دو سال در پارک ملت تهران ( سال های 89 و 90)، فردینما شو در کندلوس،مراسم های متعددی که توسط انجمن تلارپی،انجمن بابلی ها،خانه تنکابن،انجمن دانشجویان مازندرانی، جشن وشکو و ....نمونه هایی از این مراسم می باشند.
آنچه که در این چند سال اتفاق افتاده است در سال 87 قبل از برگزاری برنامه در تالار کشور شناخت و تعامل بیشتر انجمن های مازندرانی با یکدیگر و مشارکت در برگزاری برنامه ها، تعدد و تنوع برنامه های مرتبط با فرهنگ مردم مازندران، توجه بیشتر به میراث معنوی مازندران، توزیع جغرافیایی برنامه ها ( بگونه ای که از برخی از برنامه ها که اجرا می شود حتی اطلاع نداریم یعنی نیازی به حضور ما در همه مراسم نیست که جای شکر دارد). این تحولات نشان از نیاز بیش از پیش مردم به این نوع برنامه ها مرتبط با هویت خودشان دارد. برنامه هایی که در چارچوب مقررات نظام و کشور و در راستای تقویت هویت فرهنگی برگزار می شود.
برگزاری مراسم جشن خرمن که با مشارکت مؤسسه فرهنگی و هنری پارپیرار،شورای اسلامی و دهیاری روستای ترسیو محمودآباد،علاقمندان به عرصه فرهنگ و هنر مازندران،هنرمندان و سایر دستگاه های مرتبط شهرستانی و استانی برگزار شده نیز از جمله این مراسم بود.
یکی از مشاغل اصلی بسیاری از مناطق قشلاقی استان مازندران کشاورزی (برنج کاری می باشد) که شغل بسیار سخت و طاقت فرسایی است. یکی از مراحل این شغل، بعد از برداشت (درو) برنج، «خرمن کوبی» است که در گذشته که دسترسی به تکنولوژی ها و ادوات کشاورزی امروزی در ایران ممکن نبود یا سخت بود از طریق حیوانات بویژه اسب و قاطر، ... صورت می گرفت که در بسیاری از مناطق مازندران به «جینگا» معروف بود.
جشن خرمن و سایر جشن های قومی کارکردهای متعددی دارند و از زوایای مختلف قابل بررسی هستند که در زیر به اختصار به بخشی از آنها اشاره می شود:
- 1. شکرگزاری از خداوند به خاطر نعمت هایی که به انسان عطا کرده است.به همین دلیل کشاورزان مازندرانی قبل، حین و پس از خرمن بطور مکرر از خداوند سپاسگزاری می کنند، چرا که بخوبی می دانند که انسان شاکر، انسانی حکیم و فرزانه است.موضوعی که در قرآن مجید هم به آنها اشاره و تاکید شده است. از جمله آن می توان به سوره مبارکه لقمان آیه شریفه 22 اشاره کرد:
«خدای را سپاس گوی زیرا هر که سپاس گوید به سود خود سپاس گفته و هر که ناسپاسی کند خدا
بی نیاز و ستودنی است »
یا در بخشی از آیه شریفه 243 سوره مبارکه بقره اشاره می کند که :
«خدا به مردم نعمت می دهد ولی بیشتر مردم شکر نعمت به جای نمی آورند.»
- 2. توجه به نیازمندان و محرومین: یکی از نکات قابل توجه و تأمل درجشن خرمن این است که کشاورزان بعد از خرمن به دلیل رعایت مسایل دینی، خمس و زکات را به افراد مستحق می دهند و دستگیری از افراد نیازمند را فراموش نمی کند. در واقع موضوع تکافل اجتماعی که مورد تأکید دین مبین اسلام است را عمل می کنند. چرا که باور دارند برکت محصول در این توجه می باشد.
- 3. نکته دیگر این جشن ها این است که کشاورزان بعد از کار طولانی مدت از این طریق شادی می کنند تا خستگی های ناشی از کار سخت را برطرف کنند.
- 4. جشن ها، میراث معنوی هر جامعه ای، محسوب می شوند. جشن خرمن نیز از این قائده مستثنی نیست. بسیاری از آیین ها، بازی ها محلی، اشعار ، انواع مختلف موسیقی،.... نیز از این طریق ثبت می شوند.
- 5. ارتباط بین نسلی: یکی از دغدغه های جامعه امروزی گسترش شکاف نسلی است.سبک زندگی خاص شرایط کنونی و ... ایجاب می کند که در زمینه آشنایی هر چه بیشتر کودکان، نوجوانان و جوانان با هویت قومی و ملی و دینی اقدامات مختلف، جذاب ، متنوع و با نشاطی انجام شود تا از این طریق بتوان در جهت ارتباط میان نسل ها و تقویت هویت فرهنگی تلاش سازنده داشت. ک در این زمینه، برگزاری مراسم آیینی و جشن ها می تواند یکی از این فرصت های مناسب باشد.
- 6. برگزاری جشن های اقوام فرصت مناسبی است تا مردم و اقوام دیگر با آیین ها و مراسم همدیگر آشنا شوند. بدون شک امروزه گسترش ارتباطات اجتماعی بدون آشنایی با فرهنگ مردم، غیر ممکن است و جشن ها می توانند یکی از راه های مؤثر در انتقال فرهنگی باشند.
- 7. ایجاد نشاط و شادابی: یکی از مهمترین ضروریات بشر در جامعه کنونی ایجاد فرصت های مختلف برای شادی و نشاط و پویایی است. فشارهای روانی ناشی از شرایط اقتصادی، آلودگی های صوتی،کاهش ارتباطات اجتماعی، تغییر ساختار خانواده از گسترده به هسته ای، رشد و گسترش تکنولوژی و تأثیرات منفی برخی از شرایط فوق ا زمینه را برای افزایش انواع مختلف اختلالات روانی ایجاد کرده است. بگونه ای که آخرین آمار ارائه شده در این زمینه نشان می دهد که بر اساس پژوهش های و برآوردهای انجام شده حدود 34% مردم حداقل یکی از انواع مختلف اختلالات روانی را دارند ، همچنین افزایش مصرف مواد مخدر صنعتی و روانگردان و ... نشان از این دارد که جوانان به شادی نیاز دارند.گرچه مواد مخدر و الکل و ...شادی موقت اما دردآور دارند، ولی شادی نیازی است که اگر از راه درست و منطقی برآورده شود افراد راه های دیگر حتی راههای خطرناک را برای بدست آوردن (حتی موقتی) آن هم انجام می دهند. درحالی که جشن های قومی، ملی، مذهبی بهترین فرصت برای ایجاد شادی و نشاط درجامعه هستند.
- 8. تقویت هویت فرهنگی از طریق تقویت هویت قومی و ملی در چارچوب مبانی دینی در ایجاد وفاق اجتماعی، همبستگی اجتماعی ، انسجام اجتماعی ، نشاط اجتماعی، تعامل اجتماعی و ... امکان پذیر است.
- 9. امروزه یکی از دغدغه های بسیاری از مسوولین اجتماعی و فرهنگی کشور، گسترش ناتوی فرهنگی و جنگ نرم است. بدون شک ماهیت جنگ نرم،سلاح گرم نیست، بلکه نرم افزاری و تلاش در جهت تخریب هویت فرهنگی جامعه است که اگر عملی شود تأثیر منفی آن زیاد خواهد بود و ترمیم و بازسازی آن کار دشواری است، لذا تا دیر نشده باید تمهیدات و اقدامات لازم را در حوزه سیاستگزاری های اجتماعی و فرهنگی اتخاذ کرده و برنامه ها و فعالیت های اجرایی را عملیاتی کرد.
در پایان لازم است به این نکته اشاره کنم در جهت تقویت هویت فرهنگی هم مردم و هم مسوولین لازم است پیشگام شوند. انتظار این است که مسؤولین مرتبط در حوزه های اجتماعی و فرهنگی پیشگام تر از بقیه افراد باشند در غیراین صورت پوشیدن «جامه مدیریت فرهنگی و اجتماعی» اما عمل نکردن به وظایف مرتبط با آن خیانتی است که در این عرصه صورت می گیرد. مسوولی که خود در زمینه احیای هویت فرهنگی در عمل کاری نکند بهتراست که مسوولیت را به فرد دیگری واگذارد. با رویکرد سیاسی و امنیتی نمی توان جلوی گسترش ناتوی فرهنگی را گرفت.
مجدداً وظیفه خود می دانم به عنوان یک ایرانی مسلمان و مازندرانی از همه دست اندرکاران برگزاری مراسم جشن خرمن بویژه آقایان: فرهود جلالی کندلوسی - خسرو علیزاده هشتلی- سهیلا مهدی زاده- آقای عباسپور و اعضای شورای اسلامی روستای ترسیاب، خانم آرام خواه( دهیار) ، مردم خونگرم ومهمان نواز روستا،هنرمند گرامی رضا دیوسالار و سایر هنرمندان گروه موسیقی پارپیرار،هنرمندان،شاعران،علاقمندان به فرهنگ مازندران، و سایر مسوولین(شهرستان محمود آباد و استان مازندران) که در برگزاری مراسم نقش داشتند سپاسگزاری نمایم.شعر زیر از آقای علی هاشمی چلاوی را به همه آنان تقدیم می کنم:
وطن ته خاک سرمه کمه شه چش
ته وسیر ککی واری دارمه نالش
بی تو خو ره نوینه مه د تا چش
ته ره دسچین کمه دیمه نواجش
سید حسن موسوی چلک
تهران-29 شهریور 1390 ه.ش |
