با نام و ياد دوست كه هرچه داريم از اوست

"براي عزت و عظمت ايران ميراث فرهنگي خويش را پاس بداريم"

لحظه ها در هزاره سوم شتابان تر از هر زماني مي­گذرند و تكنولوژي با پشتوانه فكري مدرنييته و فرا مدرنيته مي رود تا همه عرصه­ هاي زندگي ملتها و اقوام از جمله آيينها، آداب، سنن، فرهنگ، باورها، اعتقادات و... را تحت تأثير خويش قرار دهد. تفكر جهاني سازي و تبديل عالم به دهكده اي كوچك فرصت را براي كشورهايي كه بهره مند از پيشرفته ترين امكانات رسانه اي هستند فراهم ساخته تا با شيوه­ هايي پيچيده ضمن ايجاد گسست و شكاف ميان نسلها،  شكستن حريمها، حرمتها، نفي و بي اعتبار ساختن فرهنگ، آداب، سنتها، آيينها و در يك كلام ميراث معنوي اقوام و ملتها، به  تبليغ و جايگزين سازي مظاهر فرهنگي فريبنده و بي پشتوانه خويش بپردازند. بديهي است اين امر محقق نخواهد شد مگر به غفلت، خودباختگي،  بحران هويت و بيگانه شدن نسل جوان يك كشور با پيبشينه و ميراث گذشته­اش. خوشبختانه خطر ايده جهاني سازي - به معنايي كه منجر به تحت سيطره درآوردن تمامي ملتها زير چتر فرهنگي واحد مي شد- از سوي بسياري از دولتها و ملتها و سازمانهاي جهاني احساس شد و براي جلوگيري از چنين خطري عظيم، سازمان يونسكو كنوانسيون 2003 را كه موضوع آن شناسايي، ثبت و معرفي ميراث فرهنگي معنوي است، به تصويب رساند. مزيد آگاهي آنكه ثبت نوروز و موسيقي مقامي ايران در فهرست جهاني، و ثبت شب يلدا، ورزشهاي زورخانه­اي، فردينماشو، و... در فهرست ميراث معنوي ملي در همين راستاست.

ملت بزرگ ايران كه جزء پيشگامان فرهنگ و تمدن بشري است، از هزاره هاي پيش از تاريخ تا دوره هاي تاريخي و اسلامي در اغلب علوم، فنون، و هنرها پيشرو بوده و جامعه بشري از بسياري از جنبه­ها وامدار ساكنان اين كهن ديار هماره ماندگار است.  نياكان بزرگ ما علاوه بر به يادگار نهادن ميراث گرانسنگ مادي نظير معبد چغازنبيل، محوطه باستاني شوش، نقش رستم، پاسارگاد، تخت جمشيد، بيستون، تخت سليمان، طاق بستان، ارگ بم، مسجد شيخ لطف الله، ميدان نقش جهان، سي وسه پل، و هزاران اثر ارزشمند ديگر كه داشتن حتي يك نمونه از اين آثار آرزوي  بسياري از دولتهاي نوظهور است؛ مواريث ارزشمند غير ملموس (معنوي) بسياري را نيز در قالب آيينها، آداب، سنتها، زبان، جشنها، بازيها، هنرها، و... برايمان به يادگار نهادند.

بر همين اساس شأن و جايگاه بي بديل ملت ايران در جامعه جهاني به مجموعه داشته­هايش شامل تاريخ و تمدن كهن، و فرهنگ درخشان اوست كه چون گوهري تابان در نگين انگشتري تمدن بشري جاي گرفته است. اين جايگاه حاصل نمي شد مگر به همت و اعتماد به نفس و پاسداشت و ارج نهادن به دانش و تجربه پيشينيان اين مرز و بوم كه توسط نسلهاي پيشين صورت گرفت و در نهايت به ما ارث رسيده است. در زمانه­اي كه از يكسو عده اي به بهانه جهاني شدن مي روند تا مظاهر فرهنگي خود را بر ملتها تحميل كنند و از ديگر سو دولتهاي نوظهور سعي برآن دارند تا فقر تاريخي، تمدني و فرهنگي خود را با مصادره مواريث و مفاخر فرهنگي و معنوي ملتهاي صاحب تاريخ، تمدن و فرهنگ  جبران نمايند، مسئوليتي سنگين بر دوش فرد فرد ملت ايران است تا ضمن هوشياري و آگاه سازي نسل نوجوان و جوان نسبت به سرمايه هاي معنوي خود، از هجمه­هاي پي درپي دشمنان در امان بمانند.

بي ترديد فرهنگ و تمدن درخشان ملت ايران حاصل تجارب و داشته­هاي تمامي اقوامي است كه از هزاران سال پيش دل در گرو اين سرزمين نهاده، در آن باليده­اند و ريشه در اين خاك دارند. همانهايي كه در سختيها و مرارتهاي بيشماري كه در طول تاريخ براين سرزمين كهنسال رفته است، بدون در نظر گرفتن رنگ، نژاد، آيين و زبان، چونان پيكري واحد از وطن، شرف و ناموس خويش دفاع كرده­اند.  از اين رو بر تمامي ايرانيان از هر قوم و قبيله­اي فرض است تا درشناسايي، پاسداشت و اشاعه فرهنگ و سنن اصيل ايراني- اسلامي كه رمز ماندگاري اين ملت است، پاي فشرده و در انتقال آنها به نسلهاي جديد سعي بليغ نمايند. در همين راستا حفظ، صيانت و ترويج زبان و گويشهاي محلي كه به واقع پايه هاي مستحكم زبان ملي هستند، ترويج و زنده نگهداشتن آداب، سنتها، جشنها، شاديها، سوگواريها، نواها، نغمه ها، بازيها،  غذاهاي سنتي، پوشاك سنتي، و ... همگي رسالتي عظيم براي نسل حاضر به شمار مي روند. به هوش باشيم كه نسل جوان و نوجوان ما در معرض خطرهاي بيشماري از جمله بحران هويت قرار دارند كه سهل انگاري و كم توجهي ما  بزرگترها فاجعه اي جبران ناپذير را در پي خواهد داشت.

بدون ترديد با شناسايي و معرفي صحيح ميراث معنوي بومي و ملي اين سرزمين به فرزندانمان، عشق به ميهن، غرور ملي، اعتماد به نفس، خودباوري و استقامت در برابر سيل تبليغات رنگارنگ فرهنگ بيگانه را در آنان تقويت خواهيم كرد. اقدام ارزشمند برگزاري مراسم آئيني جشن "تتي" (شكوفه) كه به همت دلسوختگان فرهنگ ايران زمين در موسسه فرهنگي هنري پارپيرار، تمامي انجمنهاي فرهنگي مازندران و ديگر استانهاي شمالي كشور، سازمان فرهنگي_هنري شهرداري تهران، معاونت اجتماعي و فرهنگي شهرداري منطقه 3 تهران، پرديس سينمايي پارك ملت و با حضور ارزشمند شما مردم فرهيخته اجرا شد، گامي آغازين در اين راستا است. باشد تا با دوستي و همدلي جمعي در تجديد حيات زيباييهاي فرهنگ و تمدن ملي سهيم باشيم و همچون گذشتگان خود بر عزت و عظمت تاريخ، تمدن و فرهنگ ايران عزيز بيفزاييم.

اولين مراسم آييني « جشن تــتي » مازندران ( تـتي يا تي تي = شكوفه ) با شعار « ‌آري آري شاد بودن به همين آسانيست » در روز جمعه سي و يكم ارديبهشت 1389 و در پرديس سينمايي پارك ملت تهران برگزار شد.

اجراي كشتي لوچو در اين مراسم و پس از مراسم به تخت نشستن عروس و داماد ،‌ به عنوان سمبلي از فراغت روح و جسم انسان از مشكلات و دغدغه هاي زندگي كشاورزي و دامداري است و زماني كه كشاورز مازندراني خيالش از برداشت محصول راحت شد براي جشن و كشتي لوچو آماده مي شود و ايجاد روحيه پهلواني در بين جوانان و نشاط و همدلي در بين مردم از كاركردهاي فرهنگي اين كشتي است . پهلواناني كه از مازندراني براي اجراي چند دقيقه اي كشتي لوچو آمده بودند هر كدام خود جهان پهلواني هستند كه آوازه پهلواني شان از مرزهاي ايران هم فراتر رفته است .

يكي ديگر از برنامه هاي مراسم ، بازي سنتي طناب كشي بود كه دو گروه از جوانان در دسته هاي 4 نفره دو طرف يك طناب بلند را مي كشند و هر گروه كه به طرف مقابل كشيده شود بازي را باخته است. اين بازي كه ريشه اي كهن در فرهنگ مازندران دارد ، نمادي از تقويت جسمي مردان براي كار گروهي و ايجاد روحيه نشاط و همگرايي براي رسيدن به هدفي مشترك است .

اين مراسم آييني در يك هواي لطيف بهاري و از ساعت پنج عصر روز جمعه سي و يكم ارديبهشت 1389 با نواختن سرنا ، لِـله وا و دِسركوتن استادان نوازنده مازندراني شروع شد و تا ساعت ده شب ادامه داشت و برنامه هاي گوناگون سنتي مازندراني اجرا شد .

شنيدن نواهاي محلي و موسيقي مازندراني ، حس كهني را تا عمق وجود هر مازندراني مي دواند و خاطرات قومي و نوستالژي بومي را برايش زنده مي كند . در اين مراسم همه مردمي كه در جشن حضور داشتند با خوانندگان و نوازندگان هم صدايي مي كردند و گروه كر چند هزار نفري را شكل دادند .

گوشه هايي از قطعات قديمي موسيقي مازندراني چون اميري ، كتولي ، هاي ربابه جان ، چپون كيجا و ... توسط برادران اسماعيل تبار ( ‌خوانندگان و نوازندگان سرنا و دسركوتن ) ، آقاي رضا نژاد (خواننده ، نوازنده لـله وا و مجري برنامه ) ، ‌رضا ديوسالار ( نوازنده دسركوتن ) ، محسن محمدزاده ( نوازنده لـله وا ) و گروه كُر دختران نوجوان مازندراني نواخته و خوانده شد .

گروه كُر دختران نوجوان مازندران با لباس هاي محلي با اجراي جذاب خود شور و حال خاصي به مراسم دادند . آنان با گروه نوازندگان همراه شدند و قطعات موسيقايي سنتي مازندران را اجرا كرده و سپس نمايش سنتي محلي مازندراني « سماع » را اجرا كردند .

لباس و روسري هاي رنگي و كلاه هاي تزييني آنان يادآور سنتي قديمي و زيبا بود كه اندکي قبل در مازندران جريان داشت و اكنون ديگر نمي توان آنها را ديد ، مگر در اينگونه مراسم .

ايجاد بازارچه و فروش محصولات بومي به عنوان نماد و سمبلي از زندگي عادي و روزمره كه هنوز در شريان هاي اجتماعي و فرهنگي مردم مازندران جريان دارد بيان مي شود و تنوع محصولات غذايي و صنايع دستي بيانگر ارتباط دايم و دوسويه مازندراني با طبيعت اطرافش است . اگر آش محلي پخته شده ، براي اين است كه بار ديگر حس چشايي ما با مزه هاي خوب قديمي ارتباط برقرار كند و بيان مي داريم كه با حداقل لوازم مثل سبزي و نخود و دوغ و ماست هم مي توان غذايي خوشمزه پخت و خورد و از خوردنش لذت برد .

مراسم سنتي عروس بَران ( ‌يا عروس كِشان ) : اين مراسم با رفتن داماد به همراه جمعيت به در خانه عروس شروع شد و در جلوي خانه عروس ، داماد براي ابراز علاقه خود تعدادي انار و سيب را به دور دست ها پرتاب كرد و هر چه پرتابش دورتر برود دليلي بر عشق وي به همسر و زندگي اش خواهد بود . در پيشاپيش مراسم نوازندگان و ريش سفيدان و سپس در پشت سرشان عروس و داماد حركت كرده و پس از آنها دختران با سيني هدايا بر سر و جمعيت نيز پشت سرشان در حركت بودند .

در عروسي مازندراني ، زنان و دختران با لباس هاي رنگارنگ در جشن شركت مي كنند و بدين گونه روح همكاري و خويشاوندي را تقويت كرده و لباس هاي رنگي آنان نيز خود باعث زيبايي بيشتر و نشاط و شادي مضاعف جشن مي شود و اين ارتباطي مستقيم با نياز روان شناختي بانوان و زنان ايراني در پوشيدن لباس هاي الوان ( كه اتفاقاً بدن را هم به خوبي مي پوشاند ) دارد .

خانواده هاي مازندراني از جاي جاي شهرهاي استان تهران و هم چنين استان مازندران خود را به اين مراسم رسانده بودند . اکنون مردمي كه از سرزمين مادري خود دور بودند بار ديگر در كنار هم بودند و ساعتها بر روي زمين نشستند بدون اينكه خسته شوند و يا گله و شكايتي داشته باشند و اين يعني ارتباط انسان با خاك كه به انسان آرامش مي دهد .

در بين حضار تعدادي زياد از اساتيد و محققين و دانشجويان مازندراني دانشگاه هاي تهران ، نمايندگان مازندران در مجلس شوراي اسلامي و هم چنين مديران كشوري و لشكري از جمله شهردار تهران و خانواده هايي از ديگر اقوام ايراني نيز حضور داشتند .

در جلوي خانه عروس و با همراهي دختراني كه سيني هاي بزرگ تزيين شده هدايا (‌ كله قند ، ميوه ، شيريني هاي محلي ، لباس ها و پارچه هاي خلعتي و ... ) را بر سر داشتند ، عروس و داماد به خانه خود مي روند تا زندگي مشتركي را شروع كنند .

در محوطه برگزاري مراسم ، ‌عروس و داماد بر تخت نشسته و مردم به همراه موسيقي به شادي پرداختند و هداياي نقدي خود را تقديم شان كردند .

اگر عروس و داماد جشن ما توانستند با همين سادگي و بي آلايشي مراسم عروسي خود را برگزار كنند پس مي توان از تجملات پر هزينه مراسم عروسی که این سالها در بین خانواده ها رایج گشته دوري جست و بار ديگر سنتي فرهنگي و پسندیده را زنده كرد .

در تمام طول مدت اجراي برنامه لبخند شادي و خوشحالي بر لبان مردم نشسته بود و جمعیت مشتاق ساعتها در فضای آزاد به تماشای مراسم مشغول شدند .

در پايان مراسم آقاي حسن موسوي به نيابت از موسسه پارپيرار ، ‌انجمن هاي فرهنگي و تشكل هاي مردمي استان مازندران و ديگر دست اندركاران اجرايي مراسم آييني جشن تتي ،‌از همه آناني كه همت كردند تا اين برنامه شكل بگيرد تشكر و قدرداني كرد .

پايان بخش مراسم اجراي قطعات فولكلوريك موسيقي مازندراني بود كه در ساعت 10 شب نواخته شد و بدين گونه اولين مراسم آييني مازندراني جشن تتي در ميان تشويق مردمي كه از ساعت 4 بعدازظهر در محل برگزاري مراسم حضور داشتند به پايان رسيد .

براي برنامه ريزي و اجراي اين مراسم از همه شهرهاي مازندران از شرقي ترين تا غربي ترين آن و از نواحي كوهستاني و روستاهاي دشتها و حتي استان هاي گلستان و گيلان ،‌ فرهيختگان و فرهنگ دوستاني با هم يكدل و همراه شدند تا مراسمي را رقم زنند كه در يادها و خاطره ها به خوبي و خوشي از  آن ياد شده و يادآور زنده شدن فرهنگ ديرپاي نياكان ما باشد .

اجراي اين برنامه حاصل همكاري صميمانه تشكل هاي زير بوده است : موسسه فرهنگي و هنري پارپيرار -  ساروي هاي مقيم مركز – خانه تنكابن – بابلي هاي مقيم مركز – انجمن شونيشت سليمان كلاي بابل – نوشهري هاي مقيم مركز – انجمن فرهنگي سوادكوه – انجمن فرهنگي كجور – كانون دوستي رامسر – انجمن فرهنگي سادواي بالاده ساري – انجمن فرهنگي تلارپي قائمشهر – كانون دانشجويان مازندراني دانشگاه هاي تهران – نوري هاي مقيم مركز – سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران – معاونت فرهنگي و اجتماعي شهرداري منطقه سه تهران - آملي هاي مقيم مركز – پرديس سينمايي پارك ملت و كليه انجمن هاي فرهنگي و هنري ديگر شهرهاي مازندران و ...

سپاس فراوان از عوامل اجرايي مراسم جشن تـتي :

آقايان و خانمها : فرهود جلالي كندلوسي مدير موسسه فرهنگي هنري پارپيرار - خسرو عليزاده هشتلي ، آمل -  حسن موسوي چلك ، كجور - سهيلا مهدي زاده ، موسسه فرهنگی هنری پارپیرار- حسين موسي زاده ، بندپي بابل -  محبوب قبادیان ، سوادکوه - اقای غضنفری ،  سوادکوه - علي اكبر خلعتبري ، چمستان -  عباد طيبي ، سوادكوه -  محمدرضا اميني ، سوادكوه – عين اله آزموده از انجمن فرهنگي سادواي بالاده ، چهاردانگه ساري -   مرتضي صادقي ، تنكابن -  مهرشاد شيرچي ، بابل -  جواد رضايي ، نور - امير شاه حسيني ، بلده نور -   سيد ابراهيم مسرت ، بابل -  احمد احمدي وستاكلايي و مصطفي احمدي وستاكلايي و دكتر شكري از انجمن فرهنگي تلارپي قائمشهر - روشنك رضايي ، ‌بابل – نرگس شجايي مهر ، بابل –  دكتر كريميان - نسرين آقاجاني پور ، بندپي بابل - سكينه فخرقاسمي ، تنكابن - هرمز قدكپور ، بابل - مازیار يدالله پور (‌ داماد مراسم و همسر مكرمه اش ) - عابد اميري آرا ، بابل - صادق سكري ، رامسر -   سيدجابر حسيني از كانون دانشجويان مازندراني مقيم تهران -  فخراله جهاندار - دكتر مهدي موسوي و آقاي مختاري از انجمن فرهخنگي كجور .

بار ديگر اهميت شعار اين مراسم را يادآوري مي كنيم كه: « ‌آري آري شاد بودن به همين آسانيست » . خوشحاليم براي ساعاتي لبخند بر لبان مازندراني هاي عزيز و ديگر شركت كنندگان در اين مراسم آييني نشست .

به نظر ما ، ‌اجراي اين گونه مراسم آييني در هر روستا و شهري از استان هاي مازندران ، گيلان و گلستان - كه ريشه ها و پيوندهاي فرهنگي عميقي با يكديگر دارند -  امكان پذير است و مردم زيادي از ساكنين خطه سرسبز شمال ايران علاقمندند كه اين گونه مراسم را در روستا و شهر خود نيز اجرا كنند . خوشبختانه هنوز المان هاي بصري سنتي همچون لباس ها و غذاها و لوازم قديمي در روستاهاي ما وجود دارد . فقط كافيست كمي به اهداف والاي اين مراسم فكر كنيم .

ايده شكل گيري مراسم آييني جشن تـتي در موسسه فرهنگي و هنري پارپيرار و با همكاري كارشناسان مازندراني كه در عرصه فرهنگي فعاليت دارند ، پايه گذاري شد تا جايي كه طي حدود 200 ساعت جلسات كارشناسي ،‌ « برنامه فرهنگي استان مازندران » را تهيه و به مسئولين استان ارايه نموده اند كه يكي از برنامه ها ،‌اجراي مراسم اييني در هر فصل مي باشد كه مراسم « جشن تتي » براي فصل بهار پيشنهاد گرديد .

گرايش مردم به فرهنگ اصيل و بومي ايراني در روزگار مدرن و پسامدرن نيازمند پاسخي در خور از سوي متوليان امور فرهنگي كشور است و بدين منظور برنامه فرهنگي مدوني براي ايجاد جشن هاي جديد در استان مازندران ( علاوه بر جشن هاي سنتي و بومي ) پيشنهاد گرديد . اين مراسم آييني اما در تقويم جديد مردم مازندران جايي براي خود پيدا خواهد كرد و در آينده نيز اين مراسم را در آخرين پنج شنبه و  جمعه ارديبهشت ماه هر سال در كجا كه هستيم برگزار كنيم .

از گذشته هاي دور و در بين اقوام مختلف سراسر جهان برپايي جشن به مناسبت هاي مختلف هم چون شروع فصل بهار ،‌ كاشت و برداشت محصولات كشاورزي و ... متداول بود و در بين مازندراني ها نيز برگزاري اين جشن ها هنوز ادامه دارد . اكنون در قرني زندگي مي كنيم كه زندگي با شتاب هر چه بيشتر ما را به سمت مدرنيته و تكنولوژي فرامدرني به پيش مي برد و در شهر بزرگي چون تهران ديگر فرصتي براي فراغت خاطر از دغدغه هاي زندگي ماشين زده باقي نمانده است و انسان نياز دارد تا هر از چند گاهي از اين پوسته تنيده به دور خود بيرون رود و به فطرت پاك خود برگردد . همان فطرتي كه شادي و شاد زيستن را جزو زندگي بشري مي داند .

یقیناْ همه ما با این مطلب هم عقیده ایم که « تقويت خرده فرهنگ هاي بومي باعث تقويت فرهنگ ملي ايران خواهد شد . زيرا هر چه مراسم آييني و سنتي مردم نواحي مختلف ايران غني تر گردد فرهنگ ملي ايران نيز جايگاه والاتري در بين ديگر فرهنگ هاي ملل دنيا پيدا خواهد كرد . »

شاد و سربلند باشيد: كميته برگزاري مراسم

کلیه عکسها از آقای عین الله آزموده می باشند.